Her yıl tıbbiyenin üçüncü ve beşinci sınıflarına ders veriyorum. Ve her yıl “hirüdin�in keşfediliş öyküsünü anlatıyorum talebelerime. Bunu yapmaktaki maksadım bilimsel çalışma arzu ve isteği duyan fertleri kaba bir misalle de olsa tespit etmek. Hikaye akut koroner sendromların tedavisiyle başlıyor. Bugün bütün dünya bu hastalığın tedavisinde heparini kullanıyor. Ama her zaman daha iyisini ve daha mükemmelini hedefleyen batı bilimi “sülüğü� fark ediyor.

Gelişen dünya ile paralel olarak ilerleyen teknoloji insanoğlunun özel hayatından sosyal hayatına, uzay ile ilgili araştırmalardan tarıma, genetikden ekonomiye farklı birçok alana öncülük eder konuma gelmiştir. Medikal alanda bu etkileşim son 20-30 yılda çok hızlı bir şekilde, en üst seviyede gerçekleşmiştir.

Bilimsel araştırmalarda, genel olarak belli bir evren hakkında karar verilmeye çalışılır. Evrenin tamamının incelenmesi genellikle mümkün olmadığı için, evreni temsil etmek üzere seçilen bir örnek grupta araştırma yapılır. Ancak örnek gruptan elde edilen sonuçlar, evrendeki gerçek değerden farklı olabilir. Bu nedenle, istatistiksel yöntemlerden yararlanılarak, evren hakkında karar verilmeye çalışılır.

Belli bir evren hakkında karar vermek amacıyla yapılan araştırmalarda istatistiksel yöntemlerin kullanılması zorunludur. Gerek örnek gruptan elde edilen verileri daha kolay anlaşılabilecek şekilde özetlemek ve gerekse örnek gruptan elde edilen veriler yardımıyla araştırma evreni hakkında karar verebilmek amacıyla geliştirilmiş, çok sayıda istatistiksel yöntem vardır.

İlaçta Ar-Ge’ye genel bir bakış

İlaç bulma ve geliştirme yeni ilaç ve tedavilerin keşfedilmesi demektir ve ilaç endüstrisinde çok önemli bir yere sahiptir. Ar-Ge çalışmaları sonrasında hizmete sunulan yeni tedaviler sayesinde, insanların ömürleri uzamakta, yaşam kaliteleri artmakta ve ölümcül hastalıklarla savaşımda önemli yollar kat edilmektedir. Geliştirilen her ilaç veya aşının kullanımı ile koruyucu, tedavi edici veya hastalığın belirti ve bulgularını azaltıcı bir etkinin elde edilmesi gerekmektedir.

Araştırma projelerinin büyük çoğunluğu ciddi zaman emek ve harcama gerektirirler. O nedenle de araştırmaların finansmanı önemli bir problemdir. Zaman içerisinde sadece araştırma yaparak hayatını kazanan kişiler ortaya çıktığı gibi bu alanda çalışan özel ve kamu kurumları da oluşmuştur. Araştırmaya ayrılan para miktarı o ülkenin ya da kurumun itibarını da etkilemektedir. Araştırma projelerine destek sağlanması konusunda ülkemizde yeterince bilgi birikimi henüz oluşmamıştır. Çok defa araştırmacılar kendi imkânları ile araştırmalarını yapmaya çalışmaktadırlar ve bu araştırma karşılığında da sadece kariyerlerini yükseltmeyi hedeflemektedirler. Bu yazıda, ‘orijinal bir araştırma fikri’ varsa buna kaynak bulma ya da bu araştırmayı başka bir merkezde/ülkede de olsa gerçekleştirme imkânları ve yolları anlatılacaktır.

Özellikle geçtiğimiz son 10 yılda ülkemizde hayvanlarda yapılan deneysel çalışmaların önemi anlaşılmakta ve bu konuda önemli adımlar atılmaktadır. Uzun yıllardan beri Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi ve TÜBİTAK gibi kamu kurumları ve bazı üniversitelerimiz bu konuda öncülük etmiş ve giderek neredeyse tıp fakültesi bulunan tüm üniversitelerde hayvan üretimi ve deneyleri için laboratuarlar açılmaya başlanmıştır. Gelinen nokta sevindirici olmakla birlikte yeterli değildir ve bu gelişmenin daha da ileri düzeylere çıkarılması kesinlikle gereklidir.

Araştırmaların en temel hedefi bilime katkıda bulunmaktır. Bilginin üretilmesi ve geliştirilmesi, mevcut bilginin üzerine her gün yenilerinin eklenmesi, araştırmalar sayesinde olmaktadır. Ne var ki bu temel prensip, pratikte bu kadar sade ve yalın bir şekilde işlememektedir. Araştırmalar sadece bilim aşkı ve yeni şeyler keşfetme merakı ile yapılmamaktadır. Bugün bilimsel araştırmalarda başı çekmekte olan Batı dünyasında, bu alanı yönlendiren temel güç paradır.

Tıp bilimlerinde bilimsel araştırmaların neticesi, insan yaşamını korumak ve kalitesini artırmak şeklinde özetlenebilir. Bir ülkenin bilimsel düzeyi ne denli yüksekse ekonomik ve siyasal gücü de o denli yüksektir. Günümüzde G8 simgesiyle adlandırılan dünyanın en gelişmiş 8 ülkesi ekonomik ve siyasi güçlerini doğal kaynaklarından ve uluslararası ticaretten elde ettikleri gelirden daha çok tüm sektörlerde sağladıkarı araştırma-geliştirme sonucu ortaya koydukları üretimden sağlamışlardır.

İlim, gerçeği bulma isteğinden doğmuştur.. Gerçeğe ise okuyarak, düşünerek ve araştırarak ulaşılır. Gerçeğe ulaşmada kişisel beceri ile geçmişin tecrübelerinin kompozisyonu en önemli etkendir. Araştırıcı düşünce her zaman olaylar arasında nedensellik ilişkisi bulmaya çalışır ve sonuçta ya gözlemle ya da deney ile bu nedensellik ilişkisine yanıt bulunur.

DeÄŸerli Okuyucular,

Konusunu “Tıpta araştırma, sorunlar ve çözüm önerileri� olarak belirlediğimiz bu sayımızda saygın araştırmacı bilim insanlarımızın ülkemizin tıbbi araştırma konusundaki düşüncelerini bulacaksınız.

Ülkemizde hukuk alanında yaşanan kriz, mesleki gereklerin özelliklerinden kaynaklanan durumlarda yapılanların hukuk açısından anlaşılamaması sebebiyle haksız ithamlara karşı karşıya kalma endişesi giderek artan bir hukuki kesinlik arayışını gündeme getirmektedir.
Bu hususta bir Tıp Hukuku uzmanlığı ile açıklamalar getirilemediği için endişeyi gerektirecek haklı bir oluşum süreci yaşandığı da bir gerçektir.

Tıbbi hizmetlerin sunulması sırasında görevli sağlık personelinin kusurlu hareket etmesi sonucunda tıbbî uygulama hataları ortaya çıkmaktadır.

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi
Prof. Dr. İzzet Özgenç ile
Türk Ceza Kanunu üzerine bir söyleşi;

Hastaneye kabul sözleşmesi, yatarak tedavi hizmeti alınmasının gerekli olduğu durumlarda gündeme gelir. Hastanın, bir hastanede yatarak hekimlik hizmeti almasını amaçlayan bu tür bir sözleşme içeriğinin belirlenmesinde çok farklı imkânlar mevcut olmasına rağmen, uygulamada takip edilmekte olan yöntemleri üçe ayırmak mümkündür. Bu yöntemlerin izlenmesinde sözleşme taraflarının iradesi, tedavinin amacı ve hastanelerin yapılanma şekli önemli rol oynar.

“Hekim-hasta iliÅŸkisinde karşılaşılan pek hassas etik ikilemlerin ne sadece yasalarla, ne de yalnızca tıbbi bilgilerle çözümlenebilmesi güçtür; çünkü hiçbir hasta aynı olmadığı gibi, tanısı ve tedavisi de aynı olamaz.”